Een fietszadel kiezen draait om breedte, zithouding en vorm, niet om hoeveel kussen erin zit. We lopen zes punten langs waar je op let, en leggen uit waarom het duurste zadel zelden het beste voor jou is.
Er zijn weinig fietsonderdelen waar zoveel over geschreven wordt en waar zo weinig algemene regels voor gelden als het fietszadel. Wat voor je buurman de oplossing is, kan voor jou een ellendige rit betekenen. Toch is zadelkeuze geen loterij. Er zijn een handvol punten die bepalen of een zadel bij je past, en als je die op volgorde afwerkt, kom je verrassend vaak in één keer goed uit. In dit artikel lopen we ze langs.
Bijna elke slechte zadelkeuze begint met een verkeerde breedte. Je hoort op een fiets te zitten op je zitbotten, de twee benige punten onder in je bekken. Staan die verder uit elkaar dan je zadel breed is, dan zakken ze langs de randen weg en komt je gewicht op zacht weefsel te liggen. Is je zadel juist veel te breed, dan schuurt hij aan de binnenkant van je dijen.
Meten kan thuis in vijf minuten. Ga op een stuk golfkarton zitten op een harde stoel, til je voeten op, sta voorzichtig weer op en meet de afstand tussen het midden van de twee afdrukken. Tel er 20 tot 30 millimeter bij op als je rechtop fietst, en 10 tot 20 millimeter als je sportief voorover zit. Dat getal is je richtbreedte. In onze gids over zitbotten meten staat de hele procedure stap voor stap.
Ter oriëntatie: een Brooks B17 en een Cambium C17 zijn allebei 175 millimeter breed en passen bij zitbotten van grofweg 130 tot 150 millimeter. De C15 is 140 millimeter en bedient smallere bekkens en sportievere houdingen. Een geveerd stadszadel als de B67 gaat richting 210 millimeter.
Breedte staat nooit los van hoe je op de fiets zit. Hoe verder je voorover buigt, hoe meer je bekken kantelt en hoe dichter je zitbotten naar elkaar komen. Datzelfde kantelen verschuift je gewicht van je zitbotten richting je schaambeen. Een racefietser zit daardoor op een heel ander deel van zijn bekken dan iemand op een omafiets.
Praktisch betekent dit: kijk eerst naar je fiets en je houding, dan pas naar zadels. Rechtop op een stads- of toerfiets vraagt om een breed zadel met een korte neus en een duidelijke kom. Licht voorovergebogen op een trekking- of gravelfiets vraagt om een middenmaat. Diep voorover op een racefiets vraagt om een smal, vlak model waar je vrij op kunt schuiven. Wie zijn houding regelmatig verandert tijdens een rit, is gebaat bij een zadel met een vlakker profiel, omdat je daarop makkelijker naar voren en achteren beweegt.
Dit is het hardnekkigste misverstand in zadelland. In de winkel duw je met je duim in het zadel, het geeft lekker mee en dat voelt comfortabel. Op de fiets werkt het anders. Onder je volle zitgewicht zakken je zitbotten door de zachte laag heen en komt de druk terecht op het weefsel ertussen. Precies daar waar zenuwen en bloedvaten lopen.
Voor een ritje van tien minuten naar de supermarkt merk je daar weinig van. Vanaf een halfuur wel. Een zadel dat je zitbotten daadwerkelijk draagt, verdeelt de druk beter, ook al voelt hij bij de eerste kennismaking harder aan. Dat is precies de gedachte achter een gespannen leren zadel of een Cambium met een rubberen mat die veert: ondersteuning op de botten, geen wegzakken in schuim. We hebben dit uitgebreider uitgewerkt in leren zadel vs gel zadel.
Hier komt de eerlijke afweging. Grofweg heb je drie families.
Welke familie bij je past, hangt vooral af van hoe je fiets leeft. Staat hij het hele jaar buiten en rijd je bij elk weertype, dan is een Cambium C17 All Weather of een kunststof zadel praktischer. Staat hij droog en fiets je lange afstanden, dan verdient leer zich terug. Twijfel je tussen die twee, dan helpt onze vergelijking van de B17 en C17.
Veel moderne zadels hebben een gleuf of een verlaging in het midden. Het idee: minder druk op het perineum, betere doorbloeding. Voor fietsers die tintelingen of gevoelloosheid ervaren, kan zo'n uitsparing echt het verschil maken. Onderzoek naar drukverdeling laat zien dat modellen met een middenkanaal de piekdruk op het schaambeen verlagen.
Toch is een uitsparing geen automatische verbetering. Bij een te smal zadel verschuift de druk juist naar de randen van de gleuf, wat vervelender kan zijn dan een dicht zadel. En bij een goed passend leren zadel is een uitsparing vaak overbodig, omdat het leer zelf indeukt op de plek waar jij drukt. Brooks biedt daarom voor de meeste modellen een Imperial-variant met gleuf naast de dichte standaardversie. Wie klachten heeft, probeert de Imperial. Wie geen klachten heeft, houdt het simpel.
Het minst besproken punt en toch een reden waarom een zadel soms niet werkt. Let op drie dingen. De raildikte moet passen bij je zadelpen: standaard is rond en 7 millimeter, maar carbon rails zoals op de Cambium C13 zijn ovaal en vragen om een geschikte klem. De raillengte bepaalt hoeveel je het zadel voor of achter kunt schuiven, wat uitmaakt als je lange benen of een korte fiets hebt. En het gewicht loopt uiteen van ongeveer 260 gram voor een C13 tot ruim 800 gram voor een geveerd leren stadszadel. Voor woon-werkverkeer boeit dat weinig, voor een lichte tourfiets soms wel.
Een zadel beoordeel je niet in de eerste rit. Geef jezelf minstens vijf ritten van een uur voordat je een oordeel velt, en stel in die periode alleen de afstelling bij, niet het zadel zelf. Begin met de zadelhoogte, dan de voor-achter positie, dan de hoek. Zet de neus horizontaal met een waterpas en verander daar hooguit een graad of twee aan.
Kies je voor leer, houd er dan rekening mee dat de eerste honderden kilometers niet representatief zijn. Het zadel voelt strak en hard en verandert daarna langzaam. Hoe je die periode het beste doorkomt, staat in onze gids over inrijden.
Meet je zitbotten voordat je iets bestelt. Kies de breedte bij je houding, niet bij je smaak. Laat je niet verleiden door zachtheid. Beslis bewust hoeveel onderhoud je wil doen. Controleer of de rails op je fiets passen. En geef een nieuw zadel de tijd die het nodig heeft.
Weet je na dit alles nog niet welk model het wordt? In onze keuzegids voor Brooks-zadels lopen we alle modellen langs, van de klassieke B17 tot de moderne Cambium. En zit je nu al met klachten, begin dan bij zadelpijn voorkomen. Vaak zit de oplossing niet in een nieuw zadel, maar in een paar millimeter afstelling.
Brooks
€ 157,95
bij Bol.com